اجرای مراحل نوآوری

1 – درک و فهم

  اولين گام در فرايند نوآوری، فهم کامل مشکل و مساله است زيرا ماهيت مسائل آموزشی به گونه ای است که حل آن، وظيفه سنگينی را مي طلبد و برای اين منظوربايد جنبه های سطحی مشکلات را کنار گذاشت . به عنوان مثال ،کيفيت برتر در آموزش و پرورش ،معناهای مختلفی دارد . ممکن است نه تنها تدريس بهتر يا تعِِيين انتظارات برتر از دانش آموزان باشد و راهبردهای برتر نيز باشد.

2- بينش

  دومين مرحله نوآوری در نظام های آموزشی ،توسعه بينش و برنامه ريزی نمادها است . در مرحله ايجاد بينش بر تعيين اهداف برانگيزاننده و ارايه مقصود و فضای فعاليت ها تاکيد ميَشود.

3- ايجاد انتظارها

  مرحله سوم در فرآيند نوآوری ،تبديل بينش ها و نمادها به انتظارهای روشن  و مشخص است.ايجاد انتظارها برای دست يابی اهداف رفتاری مطلوب و قابل حصول ،بعه عنوان وسيله ای برای شکل دهی و تقويت ديدگاه های مثبتی است که برای فعاليت های نوآوری بسيار ضروری هستند.

4- قدرت بخشيدن

  فعاليتهای نو آوری در درون ساختارهايی که کنترل شديدی را اعمال مِي کنند ، به مرحله اجرا نمی رسند . فعاليت های نو آور به جای اين که صرفا اساس اهداف اصلی برنامه ريزی شده باشند،بايد بر انگیزش و تعهد نيز مبتنی باشند.گسترش فرآيند اختياردهی ،موجب تعهد و پرکاری کادر آموزشی می شود. معلمان،مد يران و ساير کارکنان بايد برای امتحان کردن ايده- های خود، اختيار عمل داشته باشند . قدرت دهی به نقش های فزاينده برای برنامه ريزی ، به عنوان مربی و تسهيل کننده ، اشاره دارد.

5- حمايت و پشتيبانی

از آنجايی که ويژگی و خاصيت نو آوری هميشگی نيست، بنابراين هميشه خطر با آن همراه است . دشواری و مشکلات نوآوری با ايجاد و پياده کردن ايده های اساسی شروع و با تبديل آن ها به اهداف ادامه می يابد.

  اگر اختيارهای تفويض شده در موقعيتی به کار برده شوند که بدون اطمينان با خطر همراه باشد ، دشواری نوآوری ، حادتر می شود . بنابراين ايجاد و توسعه سيستم پشتيبانی که برای موقعيت های نوآوری مناسب باشد ، ضروری است .

موانع و مشکلات نو آوری در آموزش و پرورش

  نو آوری زمانی بروز می کند که از قبل برنامه ريزی های لازم برای دفع موانع و مشکلات تحقق آن انجام گيرد. نوآوری نيز همانند خلاقيت با موانع و مساِيل بسياری روبرو است.

از ديگر عواملی که در آموزش و پرورش ، سبب تضعيف نوآوری می شود ، نظام ديوان سالاری است . زيرا در نظام ديوان سالاری با تاکید بر قواعد و قوانين سازمانی ، از پذيرش تازه ها به گونه ای جدی پرهيز می شود. کتاب های درسی ثابت،شيوه های آموزشی يک سويه و ناديده گرفتن دانش آموزان در پرداختن به کارهای تازه نمونه هايی از موانع نوآفرينی در آموزش و پرورش به شمار می آيند.

راهکارهای رفع موانع نوآوری در آموزش و پرورش

  1- برنامه ريزی برای توجه بيشتر به روش های نو و جديد: مديران سطوح مختلف آموزش و پرورش برای توسعه نوآوری باید به خلاقیت و ابتکار کارکنان اهميت قايل شوندو با تشويق ايده های جديد و نو ، زمينه های نو آوری را فراهم نمايند.

  2- تفويض اختيار به سطوح پايين : برای بهره گيری از توان تفکر افراد ، برنامه ريزی ، خلاقيت و سازندگی در آموزش و پرورش ، مديران بايد بسياری از امور را به سطح پايين تر تفويض نمايند.

  3- دادن اختيارات بيشتر به شوراهای منطقه ای : از آن جا که هر منطقه از نيازها ، شرايط و امکانات خاصی برخوردار است ، تفويض امور آموزشی به مناطق ، می تواند ضمن رعايت تناسب ، شرايط نوآوری را فراهم نمايد.

  4- دادن اختيارات بيشتر به شوراهای مدارس: از آن جا که شوراهای مدارس نقش بسزايی در توسعه مشارکت و ارايه ايده و نظرات کارکنان و دانش آموزان در مدارس ، لذا در تقويت نوآوری با اهميت است. 

  5- آموزش شيوه های جديد آموزش و پرورش و روش های خلاق : آشنايی با روش های جديد آموزش کشورهای پيشرفته و نيز تکنيک های خلاقيت موجب توسعه نوآوری مِيشود.

  6- انتخاب مديرانی که در زمينه مديريت آموزشی و تعليم و تربيت ، آموزش های دانشگاهی دارند.

 

 

 

سازمان های يادگيرنده خلاقيت و نوآوری

  سازمان يادگيرنده سازمانی است که در آن يادگيری ، نياز هميشگی کليه کارکنان تلقی شده و در آن ضمن تاکيد بر « آموختن، چگونه آموختن » و جذب و توزيع دانش نو ، به خلق و توليد اطلاعات و دانش جديد و مورد نياز، پرداخته می شود و تمامی اين دانش ها، در رفتار و عملکردهامتجلي می گردد، تا از اين راه ضمن نهادينه سازی آموزش و يادگيری در کليه سطوح سازمانی ، زمينه لازم را برای اصلاح مستمر ساختارها و فرآيندها و در نتيجه ، افزايش کارآيی و اثربخشی سازمان ، فراهم آورد.

خصوصيات سازمان يادگيرنده

وجود رهبران با بينش : رهبری در سازمان های يادگيرنده بر خلاف وظايف مديران در سازمان های سنتی ،بر کارهای ظريف تر و مهم تری ، متمرکز است . در يک سازمان گيرنده ، نقش رهبران با تصميم گيران ، به کلی متفاوت است .

رهبر در اين جا طراح ، آموزگار و کارگزار است . اين نقش ها ، مهارت های جديدی را مي طلبند: توانايی ايجاد چشم اندازی مشترک برای آينده ، توانايی رو کردن الگوهای ذهنی رايج و رودررو شدن با آن ها ، توانايی و ترويج الگوهای فکری که توجه آن بيشتر به سازمان باشد. خلاصه رهبران سازمان های يادگيرنده مسئول تاسيس سازمان هايی هستند که افراد آن پيوسته بر توانايی خود برای شکل بخشيدن به آينده خويش می افزايند.

بنابراين بدون وجود يک رهبر متعهد به يادگيری ، سازمان هرگز راهی برای موفقيت نخواهد يافت .

وجود برنامه و نظام سنجش : سازمان های يادگيرنده برای سنجش ميزان يادگيری سازمانی، دارای برنامه و نظام سنجش هستند.

3- اطلاعات : در سازمان های يادگيرنده ، اطلاعات در تمامی سطوح سازمانی ، به طورروان ، جريان دارد، سازمان هاي يادگيرنده در پی يافتن و انتقال دانش و تعديل و اصلاح رفتارشان برای بازتاباندن دانش و بينش های نوين حرفه ای هستند.

4- اقدام : سازمان های يادگيری برای بکارگيری آموخته در عمل ، توجه زيادی مي نمايند . برای رسيدن به هدف های سازمانی ، پافشاری کرده و در قبال آن احساس مسئوليت می نمايند.

5- ابتکار و نوآوری : سازمان های يادگيرنده ، سازمان هاي خلاق و نوآور هستند . در چنين سازمانی اعضای سازمان به ايجاد و پرورش و توسعه روش های نوين انجام کار، و سرانجام خطرپذيری تشويق می شوند.

تعريف « مدرسه يادگيرنده» 

مدرسه ای است که يادگيری همه اعضايش را ، اعم از کادر مديريتی ، آموزشی ، پشتيبانی ، شاگردان و والدين تسهيل می کند و خود را به طور مستمر دگرگون می سازد.

ويژگی های مدرسه يادگيرنده 

ويژگيهای اصلي يک مدرسه يادگيرنده عبارتند از

·        ارتقای سطح کيفی آموزش

·        يادگيری گروهی ترغيب مي شود

·        آزمايش، تشويق و شکست تا حد زياد تحمل ميشود

·        افراد (معلمان، کارکنان، دانش آموزان و والدين برای پإيرش مسئوليت تشويق و ترغيب ميشوند

·        خلاقيت و نوآوری ترغيب و تشويق ميشود

·        کنترل در مدرسه يادگيرنده در جهت سازندگی و پيشرفت مدرسه است

·        ساختارها و ترکيبات آن تواناساز است.

شرايط ايجاد مدرسه يادگيرنده

تحقق اهداف مدرسه يادگيرنده مستلزم تمهيد اقدامات زير است:

·        تحليل نقش و جايگاه يادگيری در اثر بخشی مدرسه

·        تدوين يک طرح اجرايي روشن و عملی برای استقرار مدرسه يادگيرنده

·        حمايت يادگيری

·        بالا بردن مهارتهای يادگيری همه کارکنان و ساير افراد ذي ربط در مدرسه

·        تحليل مشاغل و نقش ها در مدرسه

·        رهبری منسجم و نوآور

با توجه به مطالب گفته شده، می توان گفت مدرسه يادگيرنده، مدرسه ای است که با تاکيد بر توسعه ظرفيتهای يادگيری به گونه ای مستمر، خلاقيت و نوآوری را در مدرسه ترويج و تقويت  می نمايد.

استراتژيهای مديريتی موثر در خلاقيت و نوآوری آموزشگاه

  مديريت خلاقيت و نوآوری ، يکی از مهم ترين اجزا و بخش های مديريت در سازمان آموزشی است که با استفاده از استراتژي ها، روش ها و راه کارهای مديريتی ، نظير مديريت کيفيت فراگير ، نظام مديريت مشارکتی ، نظام پيشنهادات سازمانی ، برنامه های آموزش خلاقيت و ...خلاقيت و نوآوری منابع انسانی را فعال و شکوفا می نمايد.

مهم ترين استراتژي های مديريتی موثر در خلاقيت و نوآوری آموزشگاه

- مديريت کيفيت فراگير ( جامع)

امروزه توجه به کيفيت در آموزش و پرورش به دلايل مختلف از قبيل : کاهش روزافزون بودجه، پايين بودن سطح دانش و مهارت دانش آموختگان و پافشاری مردم و دولت ها برای بهسازی گسترده نظام های آموزشی، از اهميت خاصی برخوردار گرديده است و موجب شکل گيری نوعی مديريت که به مديريت فراگير شهرت دارد، شده است.

مديريت کيفيت جامع ، ايجاد سيستمی در مديريت است که ضامن انجام يافتن کارها به طور صحيح، مداوم و در همه سطوح يک سازمان است . برای اين منظور مدير موسسه بايد به دو پرسش اساسی زير پاسخ دهد.

کارهای صحيحی که بايد انجام شود چيست ؟

روش های صحيح انجام يافتن آن ها چيست ؟

منابع

1 – خلاقيت و نوآوری در سازمان و مديريت آموزشی. محمد ربيع سام خانيان، رمضان جهانيان و احمد مرتضايي

2 – رهبري سازمان. نورمند ل فريگان و هری ک جکسون ترجمه ايرج والی پور

 

 

نظام مديريت فراگيرکه بر فرآيند بهبود دائمی و افزايش کيفيت و ارتقای مستمر ، تاکيد می نمايد، به شش اصل اساسی استوار می باشدکه عبارتند از :

·        تمرکز بر مشتری

·        تمرکز بر فراگرد ( عملياتی )

·        پيشگيری به جای بازرسی

·        بسيج کردن مهارت و تخصص نيروی کار

·        تصميم گيری بر پايه اطلاعات

·        بازخورد

 

تهيه کنندگان :منصوره سادات امامی ميبدی  پرتو شيراوژن سيلاخوری